System HR Wiedza HR Wskaźniki HR Case study Usprawnienia tomHRM Release tomHRM
BLOG · Wiedza HR

Opieka nad dzieckiem — ile dni i jaki zasiłek przysługuje rodzicom?

Opieka nad dzieckiem - zasiłek

Rodzice dzieci do 14 roku życia mają prawo wziąć wolne, aby spędzić ten czas z potomstwem. Opieka nad dzieckiem nie powoduje obniżenia wynagrodzenia, ale wniosek nie musi być rozpatrzony przez pracodawcę pozytywnie. Ile dni w roku przysługuje rodzicom zatrudnionym na umowę o pracę? Z jakich jeszcze form wolnego na opiekę nad dzieckiem można skorzystać po zakończeniu urlopów rodzicielskich?

Opieka nad dzieckiem — Kodeks pracy 2022

Prawo do uzyskania wolnego w celu opieki nad dzieckiem w wieku do 14 lat przyznaje rodzicom Art. 188 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Dotyczy to pracowników wychowujących co najmniej jedno dziecko. Wymiar zwolnienia z pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia nie rośnie jednak wraz z powiększaniem rodziny. Opiekowanie się dwójką potomków nie podwaja zatem wolnego.

Warto pamiętać, że podczas wolnego dziecko nie musi być chore. Czas ten powinien być jednak przeznaczony na faktyczną opiekę. Co istotne, rodzice nie mogą podzielić go między siebie. Jeżeli pierwszy wniosek o opiekę nad dzieckiem w danym roku kalendarzowym złoży matka, to ona będzie musiała wykorzystać pozostały wymiar wolnego. Analogicznie działa to w przypadku wniosku złożonego przez ojca.

Oprócz wolnego na opiekę nad zdrowym dzieckiem rodzicom przysługuje także zwolnienie lekarskie na chore dziecko. To klasyczne L4 wystawiane w celu sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Dotyczy ono nie tylko dziecka własnego, przysposobionego lub przyjętego na wychowanie, ale również dziecka małżonka. Wymiar wolnego zależny jest w tym przypadku od wieku dziecka.

Ile dni wolnych na opiekę mogą wykorzystać rodzice?

Zgodnie z zapisami ww. ustawy rodzicom przysługują na opiekę nad dzieckiem albo 2 dni, albo 16 godzin. To istotne rozróżnienie, ponieważ wolne wykorzystywać można na przestrzeni roku także w wymiarze godzinowym. Pozwala to na przykład na wizytę z dzieckiem u lekarza lub odebranie go ze szkoły w kryzysowej sytuacji, a następnie powrót do pracy. W przypadku niepełnego etatu wymiar oblicza się proporcjonalnie, a niepełne godziny zaokrągla w górę. Podobnie jak w przypadku podziału wolnego między matkę i ojca, i tutaj decyduje pierwszy wniosek złożony w roku kalendarzowym. Wówczas należy określić, czy będzie chciało się wykorzystać dostępny czas w wymiarze godzinowym, czy dniowym.

Cały wymiar wolnego należy wykorzystać do końca roku kalendarzowego. Nie ma możliwości przeniesienia go, a niewykorzystany czas na opiekę nad dzieckiem przepada. Pracownikowi nie przysługuje więc ekwiwalent pieniężny, jak ma to miejsce w wypadku kilku innych rodzajów urlopu.

W przypadku zwolnienia wynikającego z choroby dziecka, maksymalny limit zależny jest od wieku potomka. Do 14 roku życia wynosi on 60 dni, a po przekroczeniu tej granicy spada do 14 dni, podobnie jak przy opiece nad dowolnym dorosłym członkiem rodziny. Za okres ten wypłacany jest zasiłek przysługujący na podstawie opłacanej składki zdrowotnej. Oczywiście pracodawca może zezwolić po tym okresie na bezpłatny urlop.

Jakie wynagrodzenie przysługuje z tytułu opieki nad dzieckiem?

W przypadku 2 dni lub 16 godzin wolnego na opiekę nad dzieckiem pracownikowi przysługuje standardowe wynagrodzenie. Pod względem wypłacanej pensji czas ten traktuje się identycznie jak spędzony na przykład na urlopie wypoczynkowym. W przypadku doliczania ruchomych składników wynagrodzenia, takich jak premie czy prowizje, przyjmuje się stawki z miesiąca, w którym udzielone było wolne.

Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest w ramach L4, obowiązuje z kolei standardowa stawka dla zwolnienia chorobowego. To zasiłek opiekuńczy w wysokości 80% podstawy wymiaru zasiłku, którym w standardowej sytuacji jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolności do pracy.

Co powinien zawierać wniosek o opiekę nad dzieckiem?

Aby uzyskać wolne na opiekę nad dzieckiem, należy dostarczyć pracodawcy wniosek o jego przyznanie. W firmach korzystających z systemów HR wypełnia się w tym celu elektroniczny wniosek urlopowy. Uzupełnienie odpowiednich danych zajmuje zazwyczaj kilkadziesiąt sekund, a dzięki powiadomieniom e-mail dokument błyskawicznie trafia do przełożonego oraz działu kadr.

Co w sytuacji, gdy pracodawca nie zdecydował się na wdrożenie elektronicznego systemu kadrowego? Wówczas formularz wniosku do wypełnienia powinien znajdować się w dziale HR, a jeśli nie jest przygotowany, należy sporządzić go samodzielnie. Muszą znajdować się w nim następujące informacje:

  • miejscowość i data sporządzenia wniosku,
  • imię, nazwisko oraz stanowisko składającego wniosek,
  • dane pracodawcy (nazwa firmy, adres siedziby, NIP),
  • prośba o udzielenie zwolnienia wraz z podstawą prawną,
  • wskazanie terminu i formy udzielenia urlopu (godzinowa lub dzienna),
  • podpis pracownika.

Zobacz aplikację urlopową od tomHRM lub przetestuj 30 dni za darmo


Urlopy i delegacjeTestuj aplikację za darmo

Newsletter HR

100% advice and news from the HR market and tomHRM

Subscribe
close-link